Φλοίσβος, ζυθεστιατόριον «LUNA PARK PLATON». Tο κτίριο σύμβολο του Π. Φαλήρου. Ένα κέντρο διασκέδασης 100 ετών, σήμερα… πολιτιστικό κέντρο.

Η άγνωστη ιστορία και η διαχρονική αλλοίωση του…

Είναι το μόνο κτίριο της νότιας ακτής του Π Φαλήρου, που βρίσκεται κάτω από την παραλιακή οδό, στο ύψος της πλατείας της οδού Αγ. Αλεξάνδρου. Την εποχή που χτίστηκε στην δυτική του πλευρά υπήρχε παραλία, η οποία μετά το 1970 άρχισε να επιχωματώνεται για να φτιαχτεί η σημερινή μαρίνα Φλοίσβου και το παραθαλάσσιο πάρκο του Φαλήρου. Η σοκαριστική αρχιτεκτονική και περιβαλλοντική αλλοίωση της εικόνας του σημείου Φλοίσβος – Δέλτα Φαλήρου, είναι ένα θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε μελλοντικά.

 

 

Το ταξίδι στο χρόνο … 

  •  Κατασκευή: Σύμφωνα με τα ντοκουμέντα το κτίριο είναι από τα παλαιότερα του Π. Φαλήρου, που ακολούθησε σε ανάπτυξη το Νέο Φάληρο. Παρά τη σημερινή εικόνα το κτίριο είναι κατ’ εκτίμηση κατασκευή του 1885 – 1895. Πιθανότατα αρχικά (τα ~10 πρώτα χρόνια)  κτίστηκε και χρησιμοποιήθηκε ως κατοικία (όπως το διπλανό «Μπαρ«)
  • Περί το 1900: Ο Φλοίσβος είναι «κοσμικόν κέντρον» της εποχής, πιθανότατα από τα πρώτα της ευρύτερης περιοχής με την επωνυμία «LUNA PARK PLATON» των Πλάτωνος Ιωαννίδου και Βασ. Παναγόπουλου. O Πλάτων Ιωαννίδης πρέπει να διέπρεπε στον χώρο της εστίασης της εποχής, καθώς κατείχε και το ζυθεστιατόριον «Ο ΠΛΑΤΩΝ» στην πλατεία Συντάγματος. Το παλιό τραμ, που οι κολώνες του ήταν διακοσμητικές και όχι μεταλλικά εκτρώματα σαν τα σημερινά, τερμάτιζε ακριβώς πάνω από το κέντρο και έφερνε πλήθη Αθηναίων στην αγαπημένη περιοχή για να «ξεσκάσουν». Στην εξέδρα παίζουν ορχήστρες και γίνονται χοροί (καταγράφεται ως προνόμιο του κέντρου ως προς το επίσης δημοφιλέστατο γειτονικό «Μπαρ»).
  • ~ 1926 – 1940: A. 1η γνωστή αλλαγή ιδιοκτήτη – η σημαντική πληροφορία μας δόθηκε από τον αναγνώστη κ. Κ. Μαρσέλο: «Το κτίριο εκμισθώθηκε μετά την καταστροφή της Σμύρνης, και μετονομάσθηκε σε ‘Φλοίσβος’, από τον Ευάγγελο του Ζαχαρία Μαρσέλο. Ο Μαρσέλλος, (Τσιριγώτης την καταγωγή, μετανάστες στον Κουκλουτζα Σμύρνης), είχε μια γνωστή μπυραρία στην Σμύρνη, την ‘Βιεννέζικη Μπυραρία’, στο Κρέμερ, ένα από τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία στην προκυμαία, προς τη μεριά της Πούντας. Όταν ήρθε λοιπόν στην Ελλάδα, νοίκιασε το παραλιακό μαγαζί στο Φάληρο και το έκανε αναψυκτήριο, όπως ήταν η παλιά του μπυραρία. Το ονόμασε «Φλοίσβο»! Την πληροφορία αυτή την διάβασα στο βιβλίο του εξάδερφού μου Μάριου Μαρσέλου, ‘Νέα Φιλαδέλφεια’, (2011) όπου καταγράφει την ιστορία και την καταγωγή της οικογενείας μας. Δεν γράφει μέσα κάτι άλλο για αυτό, ούτε πόσο καιρό το κράτησε.».  Το γιατί το μαγαζί δόθηκε είναι άγνωστο, πιθανώς να σχετίζεται με την οικονομική κρίση της εποχής της εποχής ή την ηλικία του Πλάτωνα Ιωαννίδη. Ο Ευάγγελος Μαρσέλλος (με μικρή επιφύλαξη) ήταν αυτός που άλλαξε την όψη του κτιρίου κοντά στη σημερινή, εκμοντερνίζοντας το στα δεδομένα του 1920 – 1930. Β. Η μετονομασία σε Φλοίσβο – η σημαντική πληροφορία μας δόθηκε από την αναγνώστρια κα. Τυρταίου: «Σχετικά με το όνομα ‘Φλοίσβος’ μου είχε πει η μαμά μου ότι είχε ανακοινωθεί διαγωνισμός στις εφημερίδες για το όνομα του νέου παραθαλάσσιου κέντρου το Φάληρο στον οποίο είχε λάβει μέρος η γιαγιά μου. Προφανώς να έγινε όταν ανέλαβαν Ευάγγελος και Ζαχαρίας Μαρσέλο που αναφέρετε. Μάλιστα η γιαγιά μου είχε προτείνει το όνομα ‘Φλοίσβος’. Όμως παρ’ όλο ότι υποτίθεται ότι θα υπήρχε και έπαθλο δεν της ανακοινώθηκε καν ότι κέρδισε. Ίσως να ήταν και άλλοι που είχαν προτείνει το ίδιο όνομα. Την ιστορία αυτή την έμαθα κάπου στην δεκαετία του 90 όταν με ρώτησε ένα βράδυ η μαμά μου ‘που θα πάτε απόψε; και εγώ της είπα ‘στο Θέατρο’ στον παλιό ‘Φλοίσβο’.» Δυστυχώς στα διαθέσιμα αρχεία δεν μπορέσαμε να βρούμε την καταχώρηση, αλλά διαπιστώσαμε ότι τη δεκαετία του 1920 συνηθιζόταν ο δημόσιος διαγωνισμός για «νουνό» σε νέα κέντρα. Η πληροφορία είναι εμφανώς βάσιμη. Ο φλοίσβος  είναι ο ελαφρός ήχος από μικρά κύματα που χτυπούν στην ακτή. Παραλιακά καταστήματα και σημεία με το όνομα Φλοίσβος υπήρχαν σε πολλές πόλεις (Κόρινθος, Πάτρα κ.λ.π.).
  • 1950 – 1968: Σε αυτό το διάστημα ο Φλοίσβος επανεμφανίζεται να λειτουργεί και να πηγαίνει καλά ως εστιατόριο και κέντρο διασκέδασης, όπου εμφανίζονται μεγάλα ονόματα του ελαφρού και τότε μοντέρνου τραγουδιού κυρίως τα καλοκαίρια. Η περιοχή διατηρείται ειδυλλιακή, το κτίριο είναι σε άριστη κατάσταση και ακολουθεί τις τελευταίας λέξεις της μόδας σε τραπεζοκαθίσματα κ.λ.π.
  • ~ 1970 – 1990: Σταδιακά και μετά την επιχωμάτωση της δυτικής πλευράς της εξέδρας και τη δημιουργία νέων κέντρων προς Γλυφάδα, εισέρχεται σε περίοδο παρακμήςΣε αυτά τα χρόνια πρέπει να χρησιμοποιούνταν ως κέντρο, ταβέρνα κλπ, με αρκετά διαδοχικά διαστήματα εγκατάλειψης και χωρίς να συντηρείται. Η εικόνα αυτού του διαστήματος είναι το κτίριο να δείχνει παλιό – φθαρμένο ενώ πολλοί Φαληριώτες θα θυμούνται επί χρόνια διάφορες εντυπωσιακές φωτεινές διαφημίσεις, όπως μια της «ΠΙΤΣΟΣ» να «κοσμούν» την περίοπτη στέγη του.
  • Δεκαετία ’90: Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’90 ο Φλοίσβος επαναχρησιμοποιείται ως club καφέ και εστιατόριο με την επωνυμία «Θέατρο – Φλοίσβος», κάνοντας και πάλι θραύση στο χώρο. Το κτίριο υφίσταται μια πολύ καλή (για τότε) συντήρηση και διακόσμηση εσωτερικά, εξωτερικά και στην αυλή του. Στο στρογγυλό ταβάνι του ισογείου φτιάχνεται μια μπαρόκ οροφογραφία, όχι ελληνική νεοκλασική, αλλά αξιολογότατη. Το μαγαζί αγκαλιάζει άλλη μια γενιά Ελλήνων και ξαναγράφει ιστορία διοργανώνοντας party τις Κυριακές το μεσημέρι (όπως άλλες εποχές), στις οποίες ο κόσμος δεν χώραγε καν στο κτίριο. Με κόσμο ξαναγέμιζαν αυλή και εξέδρα (εστιατόριο και καφέ). Πολλά στοιχεία από την τότε διακόσμηση του κτιρίου υπάρχουν ακόμα.
  • 2000 – 2005: Η δόξες του club, που ξαναζωντάνεψε τον Φλοίσβο με αρκετό σεβασμό στο κτίριο, αρχίζουν να περνούν, ενώ το κτίριο χάριν νεοελληνικής  μιζέριας, γκρίνιας για ενόχληση προς τις πολυκατοικίες, που κατέστρεψαν το Φάληρο και ιστορικής άγνοιας, ωθείται στο να χρησιμοποιείται ως πιο «χαλαρό» bar και εστιατόριο.Ο δήμος ήδη αναζητούσε τρόπους απόκτησης. Τότε ή λίγο νωρίτερα το κτίριο επιχειρήθηκε να πωληθεί ή τελικά επωλήθη στον όμιλο Καστελόριζο σε τιμή (900 εκατ. δρχ = 3. εκατ. Ευρώ) όπως είχε γραφεί τότε (πληρ. με επιφύλαξη).
  • 2005: Μετά από τις κινήσεις του δήμου το κτίριο περνάει στην κατοχή του ως εξής: «Tο Συμβούλιο της Επικρατείας με την υπ΄ αριθμ. 2096/2005 απόφαση του Ε΄ Τμήματος του, απέρριψε την προσφυγή ιδιώτη που δραστηριοποιούνταν στον κλάδο της εστίασης, η οποία ζητούσε να ακυρωθεί η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Παλαιού Φαλήρου για την απαλλοτρίωση του ιστορικού ακινήτου και έτσι κρίθηκε νόμιμη η απαλλοτρίωση του ακινήτου.»
  • 2005 – σήμερα:  Στις 12/4/2011 ο δήμος εγκρίνει τη λήψη δανείου 860.000€ για την απαλλοτρίωση. Το κτίριο γίνεται εκθεσιακός κυρίως χώρος του πολιτιστικού κέντρου. Οι επεμβάσεις συντήρησης εξωτερικά είναι απλά βαψίματα, νέα κουφώματα, ενώ περιέργως διατηρούνται πολλά όμορφα στοιχεία από την τελευταία χρήση εστίασης. Στο εσωτερικό συνεχίζονται ποιοτικές πλην άσχετες παρεμβάσεις, προς το τελείως σύγχρονο ύφος (κλιματισμός, μοντέρνες ψευδοροφές, καταστροφή της κλασσικής οροφογραφίας  και ξύλινων δαπέδων του ’90). Αυλή και εξέδρα βρίσκονται σε αχρηστία, θλιβερά «νεκρές» και άδειες σε σχέση με το 90, απλά σημεία διέλευσης πεζών, με πολλούς ακριβούς φοίνικες να έχουν ξεραθεί, παρατημένα ξύλινα στέγαστρα κ.α. Στην δυτική πλευρά ταλαίπωροι άστεγοι κοιμούνται (ελέω κρατικής αχρηστίας). Τα τελευταία ισχύουν επί σειρά ετών και ως φαίνεται ουδείς ενδιαφέρεται…

 

Το παράδοξο της αλλαγής χρήσης σε 100 χρόνια μετά … 

Εντυπωσιάζει το πως ένα κτίριο που έγραψε 100 χρόνια ιστορία ως πολυ-κέντρο και όντας από τα πρώτα σε μια πολύ πιο συντηρητική εποχή, μετατράπηκε σήμερα σε «κυριλέ» πολιτιστικό κέντρο. Δεν μιλάμε για ένα παλιό κτίριο, που μεταγενέστερα «κακοποιήθηκε» σαν κέντρο διασκέδασης! Ο δήμος φυσικά και καλώς κινήθηκε για να το αποκτήσει – δε θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει αλλιώς και αξίζει θετικά σχόλια για αυτό. Όμως αν το καλοσκεφθείτε το παραπάνω ενέχει μια μικρή παραδοξότητα! Θεωρούμε ότι ο δήμος θα μπορούσε να φτιάξει π.χ. ένα θερινό απλό καφέ στην αυλή με αυστηρούς όρους (χαμηλές τιμές, όχι μουσική, λίγα προϊόντα, όχι μόνιμες κατασκευές κλπ). Έτσι π.χ. οι μεγαλύτεροι Φαληριώτες θα έπιναν φθηνό καφεδάκι σε ένα αγαπημένο τους σημείο, κάποιοι θα έβγαζαν ένα μεροκάματο, η αυλή θα ξαναζωντάνευε και το κτίριο θα διατηρούσε ήπια και την παλιά του χρήση! (θεωρούμε ότι είναι πραγματοποιήσιμο – δεν είμαστε ειδικοί). Η πρόταση αυτή αναφερόταν και στα κείμενα διεκδίκησης, όμως ακόμα παραμένει στα χαρτιά!

 

Αρχιτεκτονικά: Τεράστιες οι αλλοιώσεις στο κτίριο διαχρονικά. Καμία προσπάθεια επαναφοράς στο αυθεντικό

Πρέπει να είναι από τα ελάχιστα «στρογγυλά» κτίρια της εποχής του και μάλλον το μοναδικό σωζόμενο. Το βασικό θέμα σε τέτοια κτίρια δεν είναι σε ποιόν ανήκουν ή αν είναι club ή πολιτιστικά κέντρα. Είναι η διατήρηση της αυθεντικής τους εικόνας.

Ο Φλοίσβος λόγω:

– της συνεχούς σχεδόν επιχειρηματικής χρήσης
– της φθοράς από τη θάλασσα
– αλλά μάλλον και της απλής ασχετοσύνης διαχρονικά μέχρι και σήμερα,

έχει υποστεί τεράστιες αλλοιώσεις εσωτερικά και εξωτερικά από το αρχικό και το χειρότερο,  σήμερα δίνει την εικόνα ενός καινούργιου κτιρίου!

 

Α. Οι βασικές αλλοιώσεις στο εξωτερικό 

Το κτίριο υπέστη την πρώτη βασική αλλοίωση πολύ νωρίς ~1925-1930. Τότε έχασε τα περισσότερα γνήσια στοιχεία του, σε μια προσπάθεια επιχειρηματικού εκμοντερνισμού του. Χονδρικά:

  • Το αρχικό κτίριο είχε 2 «πτέρυγες» με κεραμοσκεπές και αετώματα προς την ακτή.
  • Ο όροφος ήταν χαμηλότερος (ημιόροφος), στο κέντρο της οποίας υπήρχε ένας μικρός στρογγυλός πυργίσκος (Αν η στέγη ήταν επίπεδη , ο πυργίσκος ήταν και για πρόσβαση σε αυτή).
  • Η νότια «στρογγυλή» βεράντα υπήρχε μόνο στο ισόγειο. Μετά την ανακατασκευή η αυλή διαμορφώθηκε σε χώρο με τζαμωτό και έτσι απέκτησε «στρογγυλή» βεράντα και ο όροφος. Τουλάχιστο μέχρι και τη δεκαετία του 1960, στο σημείο υπήρχε ισόγεια σκάλα προς την αυλή.
  • Τα κιγκλιδώματα που σώζονται σήμερα, είναι από την πρώτη παρέμβαση.
  • Τα ανοίγματα επίσης αλλοιώθηκαν ώς προς το πλήθος και το σχήμα τους.

Αυτές είναι μόνο οι βασικότερες αλλοιώσεις που έγιναν στην πρώτη παρέμβαση. Έκτοτε έγιναν πολλές ακόμη, μέχρι και τη δεκαετία του 1990, με «λυόμενες» προσθήκες αύξησης χώρων στα δυτικά, να χαλάνε τελείως την αρχική φόρμα και να διατηρούνται ακόμα.

Β. Καμία σχέση με το αρχικό και στο εσωτερικό, ακόμα και σήμερα ακολουθείται λάθος λογική στις παρεμβάσεις

Ακόμα και στην πρόσφατη συντήρηση από τον Δήμο επιλέχθηκαν υπερσύγχρονες διακοσμήσεις στο εσωτερικό, κάνοντας το κτίριο πιο μοντέρνο, ακόμα και από όταν ήταν club. Έχει γίνει άριστη δουλειά και διατηρείται άριστα. Όμως αυτό είναι επιστημονικά και ιστορικά απαράδεκτο, καθώς σε τέτοιας σημαντικότητας κτίριο έπρεπε να έχει γίνει ειδική μελέτη για το πως ήταν αρχικά κ.λ.π. Ότι εντοπιζόταν ότι υπήρχε και έχει αλλοιωθεί να ξαναφτιαχνόταν κατά το δυνατόν και λογικόν, ενώ για ότι δεν διαπιστωνόταν από ντοκουμέντα π.χ. δάπεδα, να φτιαχνόταν εξ’ αρχής με υλικά και ρυθμό της εποχής που φτιάχτηκε το κτίριο.

Με τόσες αλλοιώσεις πραγματικά είναι να απορείς πως και δεν έχει ξηλωθεί και η ξύλινη σκάλα, που πλέον είναι το μοναδικό πράγμα στο κτίριο που υπάρχει μάλλον από κατασκευής του ή από την πρώτη αλλοίωση (~1930)!

Έχουμε τονίσει ξανά ότι αλλοίωση τέτοιων κτιρίων με εφαρμογή συγχρόνων διακοσμήσεων ισοδυναμεί με καταστροφή τους. Και για να το κατανοήσουν όλοι αυτό, εφόσον το κτίριο δεν έχει ούτε μια διακόσμηση της εποχής του, ας το γκρεμίζαμε και ας φτιάχναμε ένα παρόμοιο νέο στρογγυλό minimal ρυθμού και με πιο βολική διαρρύθμιση!

 

πηγή: http://neoclassicalgreece.blogspot.gr/2013/10/luna-park-platon.html?m=1#eYTFfGFABWfPXa55.01