Παραβατικές συμπεριφορές…

 

Από τον Βλάχο Σταμάτιο – Στυλιανό MSc. Περιβαλλοντολόγος, διαχείριση ενέργειας & περιβάλλοντος, μέλος Οικολογικής Συνεργασίας Δήμου Παλαιού Φαλήρου ECO+

«Η βία δεν προέρχεται από μία εσωτερική ανάγκη. Είναι απόκτημα της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πρακτικής.» _ Françoise Héritier, 1933-, Γαλλίδα εθνολόγος

 

Τον τελευταίο καιρό γίνομαι αποδέκτης άσχημων και ιδιαίτερα ντροπιαστικών καταστάσεων και εικόνων που έχουν να κάνουν με τη σημερινή κατάσταση των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων της χώρας. Οι συγκεκριμένες καταστάσεις αφορούν περιστατικά βίας που πραγματοποιούνται μέσα σε ακαδημαϊκούς χώρους και προαύλιες εγκαταστάσεις αυτών. Οι εκτάσεις των φαινομένων αυτών είναι ως επί το πλείστο ανησυχητικές έως και ιδιαίτερα επικίνδυνες για την ομαλή λειτουργία της ακαδημαϊκής κοινότητας και της ζωής των καθηγητών και φοιτητών.

Έχουν σημειωθεί πολλάκις, περιστατικά ακατάπαυστης βίας στην περιοχή των Εξαρχείων και ειδικότερα στο χώρο του Πολυτεχνείου και γύρω από αυτόν. Μολότοφ και κλεφτοπόλεμος στα Εξάρχεια πραγματοποιείται κάθε χρόνο μετά το πέρας της πορείας εορτασμού για την επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Με αστυνομικές δυνάμεις να κάνουν εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου – λάμψης, ώστε να απωθήσουν σε σημαντικό βαθμό βόμβες μολότοφ, πέτρες, καδρόνια και άλλα αντικείμενα από άτομα μικρής πλειοψηφίας με καλυμμένα τα χαρακτηριστικά τους.

Περιστατικά βίας έχουν σημειωθεί και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ – πρώην ΑΣΟΕΕ). Ομάδα νεαρών επιτέθηκε και τραυμάτισε άτομο που αποχωρούσε από το αναγνωστήριο της βιβλιοθήκης του πανεπιστημίου. Άγρια επίθεση από την ίδια ομάδα δέχτηκε και η διοικητική υπάλληλος που προσπάθησε να αποτρέψει το βίαιο περιστατικό. Πριν μερικές μέρες, θύμα ξυλοδαρμού στο ίδιο Πανεπιστήμιο έπεσε και ένας φοιτητής ΑμεΑ, στη διάρκεια εκδήλωσης που διοργανώθηκε με θέμα τον εθελοντισμό και την επιχειρηματικότητα. Συγκεκριμένα, ακολούθησε διακοπή της εκδήλωσης από ομάδα αντιεξουσιαστών, βιαιοπράγησαν έντονα εις βάρος του φοιτητή ΑμεΑ που διαμαρτυρήθηκε και στη συνέχεια γέμισαν όλο το ίδρυμα με συνθήματα μίσους.

Φοιτητής στη Θεσσαλονίκη δέχθηκε άγρια επίθεση από 60 περίπου μέλη του αντιεξουσιαστικού χώρου στη περιοχή της Παναγίας Δεξιάς στη Καμάρα, στο κέντρο της. Τον έριξαν βίαια από το ποδήλατό του, τον ξεγύμνωσαν παίρνοντας του την μπλούζα που έγραφε «Μολών Λαβέ», τον χτύπησαν με μανία και αποχώρησαν. Δε παρέλειψαν να τον προειδοποιήσουν με τη φράση: «να προσέχεις τι φοράς».

Πριν μερικούς μήνες στο Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Σπουδών, βίαιη επίθεση δέχθηκε ο Καθηγητής του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων Άγγελος Συρίγος από ομάδα τριών ατόμων, σε παρατήρησή του για την απαγόρευση βαψίματος του τοίχου εντός του Πανεπιστημίου. Αποτέλεσμα της συγκεκριμένης επίθεσης ήταν χτύπημα στο κεφάλι με πέταμα του μπουκαλιού, βάψιμο του παντελονιού του με σπρέι και δυνατά χτυπήματα με κλωτσιές σε όλο του το σώμα, αφού έπεσε πρώτα κάτω.

 

 

Πρόσφατα, στη Πολυτεχνική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ομάδα ατόμων βανδάλισε το αυτοκίνητο του Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Γεώργιου Παύλου, τρυπώντας τα λάστιχα του αυτοκινήτου του που ήταν παρκαρισμένο κοντά στο σπίτι του, ενώ με κόκκινη μπογιά έγραψαν τη λέξη ANTIFA και ζωγράφισαν σφυροδρέπανα. Ο κ. Παύλου στο παρελθόν είχε καταγγείλει πράξεις βίας και ξυλοδαρμών μέσα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, ενώ ο ίδιος κάνει λόγο για άμεση στοχοποίησή του και για ένα παλαιότερο συμβάν που αφορούσε τη μη έκδοση «λυμένων θεμάτων» μαθήματος του σε μία ομάδα φοιτητών που δημιουργούσε προβλήματα. 

Επιπρόσθετα, περιστατικά βίας και βεβήλωσης έχουν δεχθεί και οι ίδιοι οι χώροι και εγκαταστάσεις των ανωτέρω Πανεπιστημίων. Βαψίματα σε τοίχους, υβριστικού τύπου συνθήματα που εγκωμιάζουν και επαινούν τη κυριαρχία ολοκληρωτικών καθεστώτων και τη κατάλυση του ήδη υπάρχοντος πολιτεύματος, σπασίματα θρανίων, εδράνων και τζαμαριών, ανεξέλεγκτη ρίψη κάθε λογής απορριμμάτων σε όλους τους χώρους των Πανεπιστημίων με έντονη δυσωδία και τη δημιουργία ακαθαρσιών. Μικρές και μεγάλες φθορές κάθε λογής.

Το φαινόμενο των απειλών, των ξυλοδαρμών σε βάρος καθηγητών και φοιτητών, καθώς και των εκτεταμένων καταστροφών που σημειώνονται στα ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα από μειοψηφικές οργανωμένες ομάδες φοιτητών και εξωπανεπιστημιακών, ενταγμένες σε ολοκληρωτικές ιδεολογίες, δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά. Αντίθετα, τη δράση τους την παρακολουθούμε να εκτυλίσσεται όλα αυτά τα χρόνια, με συγκεκριμένου τύπου μεθοδολογία που εκφράζει την επικράτηση της ιδεολογίας τους πάνω στην ομαλή και θεσμική λειτουργία των Πανεπιστημίων, της διακίνησης της γνώσης και της άρτιας κατάρτισης των νέων ως μελλοντικών πολιτών.

Η βία που δημιουργούν εκείνες οι μειονοτικές ομάδες και συνεπώς η παραβατική τους συμπεριφορά έχει να κάμει σε ιδιαίτερα υψηλό βαθμό με τον τρόπο εκπαίδευσης, την ευρεία αντίληψη των πραγμάτων και της κοινωνικής πρακτικής που εφαρμόζουν. Η βία ή η απειλή βίας έχει φωλιάσει πλέον στα ελληνικά πανεπιστήμια, τα οποία από χώρο ελευθερίας και δημοκρατίας, από οργανισμούς μάθησης και έρευνας, έχουν εκφυλισθεί σε πεδία μάχης, σε χώρους όπου διασταυρώνονται η αυθαιρεσία και ο φασισμός.

 

Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή γνώμη του Αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κ. Άγγελου Κότιου, διακρίνονται ορισμένα βασικά αίτια της βίας στα ανώτατα εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Στα πολλαπλά πεδία των αρχών και αξιών, της πολιτικής κουλτούρας, της λειτουργίας των θεσμών, της οικονομικής ζωής του τόπου, του θεσμού της οικογένειας, των προτύπων που εκφράζουν και διέπουν το γενικότερο φαινόμενο της κρίσης που μαστίζει τη νεοελληνική κοινωνία. Παρατηρείται η εξάπλωσή της σε όλα τα υποσυστήματα της ζωής των Ελλήνων πολιτών, με το πανεπιστήμιο να μην μπορεί να αποτελέσει αποστειρωμένο και αδιάτρητο θύλακα.

 

Στο έλλειμμα της πολιτικής παιδείας και την αμβλυμμένη δημοκρατική αντίληψη που χαρακτηρίζει ως επί το πλείστο ανθρώπους νεαρής ηλικίας με την απόρριψη της βασικής αρχής της πλειοψηφίας στη λήψη αποφάσεων και τη παράλληλη επιβολή με κάθε μέσο της άποψης ή της θέσης μιας μικρής μειοψηφίας να αποτελεί πλέον τον κανόνα. Καταπατείται ο σεβασμός της άλλης άποψης, ανεξάρτητα εάν είναι κυρίαρχη ή ατομική, με την επιλεκτική αγνόησή, τη καταχαράκωση και τον χλευασμό της.

 

Οι απόψεις για την επιβολή βίας θέσεων και ιδεολογιών από ομάδες συνήθως του αριστερού τόξου και της «προοδευτικής αριστεράς» αντιμετωπίζονται στις περισσότερες περιπτώσεις ως αποκύημα φασιστικών ή και ναζιστικών πρακτικών και υποστηρίζουν ότι δε συνάδουν με τη παράδοση των αγώνων της αριστεράς και του φοιτητικού κινήματος. Δημιουργούν στρεβλές θεωρίες έναντι των διαφορετικών απόψεων, κοιτάζοντας πάντα να προστατέψουν το συμφέρον της παράταξης που ανήκουν και τον άκρατο οπαδισμό που τους διακατέχει. Συχνά, αναπτύσσουν πατερναλιστικού τύπου επιχειρήματα και πρακτικές, ώστε να σιγουρέψουν την κυριαρχία και την επιβολή τους πάνω στους υπόλοιπους φοιτητές και το σύνολο του ακαδημαϊκού προσωπικού.

 

Λόγος γίνεται και για την καταλυτική παρέμβαση των πολιτικών κομμάτων στα ελληνικά πανεπιστήμια μέσω μιας κακώς εννοούμενης πολιτικοποίησης ή κομματικοποίησης των φοιτητών, που είναι άσχετη της επιδίωξης και δημιουργίας ελεύθερα σκεπτόμενων ανθρώπων ή της ελεύθερης διάδοσης ιδεών.

 

Παρατηρείται διάβρωση της κύριας αποστολής που επιτελούν τα Ιδρύματα, που είναι η ακαδημαϊκή εκπαίδευση, η δημιουργία και ανάπτυξη ελεύθερα σκεπτόμενων ατόμων, η επίτευξη της αριστείας, η διεύρυνση της γνώσης μέσω της έρευνας με τη διαρκή ποδηγέτηση, τη δημιουργία «κομματικών στρατών» και ακραίων ιδεολογιών μη συμβατών με ακαδημαϊκά ιδεώδη και πρότυπα ενός ελεύθερου πανεπιστημίου. Δηλητηριάζονται οι συνειδήσεις των νέων με διαρκή προπαγάνδα έναντι των διαφορετικών απόψεων ως κάτι το μη μεμπτό, προσάπτοντας κατηγορίες για τους θεσμούς, το σύστημα της Χώρας και τα εκτελεστικά όργανα που επιτελούν σε αυτήν.

 

Στα ελληνικά πανεπιστήμια εντοπίζονται πολλά περιστατικά καταπάτησης του ασύλου από μειονοτικές ομάδες, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, καθώς και η απροθυμία των αρχών των πανεπιστημίων να εφαρμόσουν τα επιτρεπόμενα μέσα προστασίας. Παράνομες πράξεις συμβαίνουν σε πανεπιστημιακούς χώρους, χωρίς τη δυνατότητα τιμωρίας, ακόμη και έλλειψη πιστής εφαρμογής της νομοθεσίας και άλλων απαιτούμενων μέτρων από τις αρμόδιες πρυτανικές αρχές, ώστε να αντιμετωπίσουν τα συγκεκριμένα τραγικά φαινόμενα.

 

Επιπλέον, η αδράνεια, η απραξία και η παθητικότητα της συντριπτικής πλειοψηφίας των μελών ΔΕΠ και των φοιτητών και η μοιρολατρική αποδοχή της επικρατούσας κατάστασης και των συνθηκών, συνιστά ένα πρόσθετο λόγο που επιτρέπει την βίαιη δράση των μειοψηφικών ομάδων.

Οι συνέπειες της βίας στα πανεπιστήμια είναι τεράστιες. Η εικόνα του δημόσιου πανεπιστημίου διαβρώνεται σταθερά, αυξάνοντας τη ζήτηση για εναλλακτικές σπουδές ακαδημαϊκά ιδρύματα του εξωτερικού, λαμβάνοντας υπόψη το αρνητικό αντίκτυπο και την ακαλαίσθητη εικόνα που δημιουργείται. Πολλά πανεπιστημιακά κτίρια θυμίζουν χωματερές, ενώ διάχυτη είναι η ατμόσφαιρα φοβίας και εγκατάλειψης.

 

Τα αίτια είναι πολλά, απαιτούνται δομικές παρεμβάσεις όχι μόνον μέσα στα ιδρύματα αλλά και στο κοινωνικοπολιτικό περίγυρο. Η πρόληψη απαιτεί μια δέσμη μέτρων τα οποία θα πρέπει πρωτίστως να συμφωνηθούν σε πολιτικό επίπεδο, με τη δημιουργία κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου που θα αποτελεί το θεμέλιο μίας επιτελικής μεθοδολογίας καταπολέμησης της βίας και της αυθαιρεσίας στα πανεπιστήμια. Το πανεπιστήμιο, ως φορέας γνώσης, σκέψης και έρευνας πάνω στη καλυτέρευση συνθηκών ζωής του ανθρώπου, αδυνατεί να αποβάλλει από μόνο του αυτό το καταστρεπτικό και αναχρονιστικό φαινόμενο.

 

Όμως, το κλειδί για την εξάλειψή της βίας στους ακαδημαϊκούς χώρους είναι ο ρόλος της οικογένειας κατά πρώτο λόγο και έπειτα της Πολιτείας. Με την σωστή και άρτια διαπαιδαγώγηση των νέων από το πρώιμο στάδιο και ξεκίνημα της ζωής τους, δημιουργείται πρόσφορο έδαφος, ώστε να καλλιεργηθούν στη συνέχεια εκείνες οι δεξιότητες και αρετές που θα τον οδηγήσουν στη σωστή αντίληψη και πρακτική στη μετέπειτα ζωή και σταδιοδρομία του. Η ατραπός είναι δύσκολή και δύσβατη, με πολλές ανηφόρες. Η προσπάθεια, η πειθαρχία, η άμιλλα, η ειλικρίνεια, η υπομονή και η επιμονή θα αποτελέσουν τα βασικά κριτήρια, αλλά και παραμέτρους στο να θεμελιωθεί και να χτισθεί η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας των νέων, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας.

 

Σύμφωνα με τον Αρχαίο Έλληνα φιλόσοφο Πλάτωνα (427 – 347 π.Χ.) στο ρεαλιστικό έργο του «Νόμοι» έδωσε πρώτος ένα συνειδητό, συστηματικά διαμορφωμένο ιδανικό της αγωγής και της πνευματικής καλλιέργειας, με τον ορισμό για τη Παιδεία που λέει: «Παιδεία είναι η διαπαιδαγώγηση προς την αρετή, που αρχίζει από την παιδική ηλικία και που αποβλέπει στο να κάμει τον πολίτη τέλειο, να γνωρίζει να εξουσιάζει και να εξουσιάζεται με δικαιοσύνη. Η παιδεία που αποβλέπει στον πλούτο ή στην πολιτική δύναμη ή στην απόκτηση σοφίας χωρίς δικαιοσύνη και φρόνηση, αυτή είναι χυδαία και ανελεύθερη και δεν αξίζει καθόλου να λέγεται παιδεία». Ο Πλάτωνας διδάσκει ότι οι επιστήμες πρέπει να αποβλέπουν στην ηθική πρόοδο του ατόμου και του κοινωνικού συνόλου.

 

Πολύ γνωστή είναι η φράση στο έργο του «Πολιτεία»: «Μή τοίνυν βία, είπον, ώ άριστε,. τούς παΐδας έν τοΐς μαθήμασιν, αλλά παίζοντας τρέφε». Τονίζει την αξία της εποπτικής διδασκαλίας και της άσκησης του πνεύματος και του νου. Για τον δάσκαλο πιστεύει ότι πρέπει να τον διακρίνει το ήθος και η επιστημονική κατάρτιση, ώστε να επεκτείνει τις μεθόδους διδασκαλίας του σε ατραπούς. Πιστεύει ακόμη ότι ο δάσκαλος διδάσκει περισσότερο με το παράδειγμά του και λιγότερο με τις συμβουλές και  τις υποδείξεις.

 

Κατά τον Έλληνα φιλόσοφο Αριστοτέλη (384 – 322 π.Χ.), η εκπαίδευση των νέων οφείλει να είναι οικογενειακή και δημόσια. Στα «Ηθικά Νικομάχεια», κατά τη διάρκεια της δημόσιας εκπαίδευσης η οικογενειακή θα βοηθά και θα συμπληρώνει τη σχολική αγωγή. Η κοινή εκπαίδευση πρέπει να γίνεται σε δημόσια ιδρύματα. Επισημαίνει ότι: «Την όλη φροντίδα θα την έχει η πολιτεία. Η αγωγή πρέπει να είναι μεν κοινή, αλλά να προσαρμόζεται σε κάθε περίπτωση προς την αντιληπτική ικανότητα και την ατομικότητα του μαθητή».

 

Έτσι, ο σκοπός της αγωγής κατά τον Αριστοτέλη είναι ο τρόφιμος να καταρτιστεί με τις πρακτικές εκείνες γνώσεις που είναι απαραίτητες για τις ανάγκες της ζωής, να αναπτύξει τις διανοητικές ικανότητες του παιδευμένου και να καλλιεργήσει στην ψυχή του μαθητή την αγάπη προς το αγαθό και την αρετή. Το πιο σημαντικό και βαρύνον όμως από όλα είναι να δημιουργήσει εκείνη την κατάρτιση στους εκπαιδευμένους να γνωρίζουν τα καθήκοντα και τα δικαιώματά τους μέσα στο κοινωνικό σύνολο και να βρίσκουν την αιτία της επιτυχίας και της δυστυχίας τους, με απώτερο σκοπό τη διόρθωση και καλυτέρευσή τους.

 

Εν κατακλείδι, η χώρα στην οποία γεννήθηκε ο Πολιτισμός και η Δημοκρατία, η τέχνη της ρητορικής, της φιλοσοφίας και έθεσε το υπόβαθρο για την ανάπτυξη των θετικών επιστημών, γαλουχώντας με το πνεύμα της τον τότε γνωστό κόσμο, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη σημερινή Ελλάδα της παρακμής του πνεύματος και των ιδεών. Ιερή υποχρέωση και καθήκον αποτελεί η ορθή και άρτια διαπαιδαγώγηση των νέων που γίνονται δημιουργοί της συνέχειας του πολιτισμού και των ιδανικών που αντιπροσωπεύει αυτός. Ο Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Πυθαγόρας ο Σάμιος (580 – 490 π.Χ.) είχε πει: «Αρχή πολιτείας απάσης νέων τροφά», που σημαίνει: «θεμέλιο κάθε πολιτείας είναι η ανατροφή των νέων».